Con đường gập ghềnh của Thuế thu nhập cá nhân

Con đường gập ghềnh của Thuế thu nhập cá nhân

(TuanVietNam) – Chỉ còn hai ngày nữa là Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thực sự đi vào cuộc sống, sau khi các đại biểu Quốc hội trong phiên họp ngày 19/6 đã có quyết định dứt khoát: không tiếp tục cho giãn thuế trong 6 tháng cuối năm nay (ngoại trừ đối với thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, từ bản quyền, nhượng quyền thương mại được tiếp tục miễn thuế TNCN đến hết năm 2009).

Như vậy, không chỉ hơn 12 triệu người dân bận tậm với “nghĩa vụ” mà ngành thuế cũng đang lúng túng do bộ máy hành thu chưa được chuẩn bị chu đáo cho việc triển khai một sắc thuế phức tạp. Các cơ quan hành chính rồi đây cũng sẽ phải nhức đầu với các loại chứng từ giảm trừ gia cảnh cho người chịu thuế, mà theo dự báo có thể trên mười loại khác nhau. Nhân viên Cục Thuế TPHCM hướng dẫn cho các đối tượng thủ tục kê khai thuế thu nhập cá nhân. Ảnh: H.THÚY - Cục Thuế Hà Nội dự kiến trên địa bàn Hà Nội có khoảng 1,3 triệu người phải nộp thuế thu nhập cá nhân. (Theo Lao Động) - Cục Thuế TP.HCM cho biết khoảng 2 triệu người thuộc diện chịu thuế. (Theo Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn) Đối tượng phải nộp thuế là những ai có thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công; thừa kế, quà tặng. Là một nước có nền kinh tế tiền mặt, do đó việc kiểm soát tất cả các nguồn thu nhập của cá nhân là khó khăn lớn của chúng ta để thu thuế. “Những người làm công ăn lương thì phải đóng thuế đầy đủ còn người làm dịch vụ nhận tiền mặt bỏ túi thì không phải nộp thuế. Hiện nay lượng tiền mặt giao dịch trong xã hội rất lớn, nhưng chỉ giao dịch nào nằm trong những tổ chức kinh tế mới cần quyết toán kinh phí, ngoài các tổ chức này thì người chi trả tiền lẫn người nhận tiền không mất công để khai báo cho cơ quan thuế làm gì” (Theo báo “Doanh Nhân Sài Gòn cuối tuần” ngày 26/6). Ảnh: howstuffworks.com Hiện nay, cách thức thu thuế là doanh nghiệp sẽ tạm tính, tạm thu, quyết toán thuế cho người lao động, đồng thời chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác và đầy đủ với các con số đó. Nhưng khi thực thi luật thì trách nhiệm kê khai thuế được chuyển sang cho người lao động. Việc họ phải tự đăng ký, kê khai, tính thuế khiến họ thấy khó khăn bởi không phải ai cũng có kiến thức nhiều về nghiệp vụ khai thuế. Do vậy, trách nhiệm càng đè nặng lên vai người đóng thuế. Bởi Thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế khá phức tạp, từ cách tính thuế theo các mức thuế suất khác nhau đối với từng loại thu nhập, từng mức thu nhập đến cách tính giảm trừ gia cảnh và hàng loạt thủ tục giấy tờ rắc rối khác. Và chỉ cần xem qua bản dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân do Bộ Tài chính đưa ra để lấy ý kiến đóng góp với 78 trang và hàng chục mẫu biểu cho thấy sự phức tạp đến mức nào. (Theo Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn) Để được giảm trừ gia cảnh người nộp thuế phải làm hồ sơ chứng minh người phụ thuộc. Nhưng Bộ Tài chính mới đây lại quy định thời hạn nộp hồ sơ này chậm nhất là 30-6, nghĩa là chỉ có một khoảng thời gian ngắn ngủi vỏn vẹn hơn 10 ngày, từ sau khi Quốc hội không đồng ý tiếp tục giản thuế (mặc dù việc nộp hồ sơ chứng minh người phụ thuộc đã bắt đầu vào đầu năm 2009, nhưng từ đó đến trước ngày 19-06, chưa ai biết rõ “số phận” của sắc thuế này sẽ ra sao!!). Quy trình cấp mã số thuế cá nhân thực hiện qua 2 bước: Bước 1: Cơ quan chi trả tiến hành nhập thông tin đăng ký của người nộp thuế bằng phần mềm do cơ quan Thuế cung cấp, thực hiện kết xuất dữ liệu ra file và in ra danh sách toàn bộ những người đề nghị cấp mã số thuế cá nhân và nộp cho cơ quan Thuế. Bước 2: Cơ quan Thuế tiếp nhận dữ liệu của cơ quan chi trả và gửi về Trung tâm xử lý dữ liệu của Tổng cục Thuế để kiểm tra và nạp dữ liệu đăng ký thuế vào một phần mềm ứng dụng đăng ký thuế tập trung. Tại đây, dữ liệu sẽ được xử lý và trả về mã số thuế cá nhân tương ứng với từng cơ quan thuế và cơ quan chi trả. Theo Chinhphu.vn Trong khi đó, việc chuẩn bị giấy tờ để hoàn thiện bộ hồ sơ khá mất nhiều thời gian. Trả lời câu hỏi của báo Tuổi Trẻ: “Sao cơ quan thuế không lùi thời hạn nộp hồ sơ giảm trừ gia cảnh vì cuối năm mới quyết toán thuế?”, bà Trần Thị Lệ Nga- Trưởng phòng tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế, Cục thuế TP.HCM nói: “Người nộp thuế chỉ phải nộp hồ sơ chứng minh một lần trong suốt thời gian được tính giảm trừ, kể cả trường hợp thay đổi nơi làm việc, thay đổi nơi kinh doanh”. Liệu với bộ máy hành chính nặng phần quan liêu hiện nay, mọi chuyện có đơn giản như giải thích của quan chức ngành thuế hay không? Ngoài ra, mỗi cá nhân chịu thuế phải đăng kí một mã số thuế. Bà Trần Thị Lệ Nga- Trưởng phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người nộp thuế, Cục thuế TP.HCM đã đưa ra giải pháp giúp người nộp thuế đơn giản thủ tục hơn: “Từ ngày 1-7 cá nhân nào chưa được cấp mã số thuế nhưng đã làm đầy đủ các thủ tục đăng kí người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh, và hồ sơ chứng minh người phụ thuộc thì vẫn được tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc” (Theo báo Người Lao Động 27/6). Dù vậy nhưng việc đăng kí mã số thuế hiện nay triển khai vẫn còn chậm. Báo Doanh Nhân Sài Gòn Cuối tuần cho biết cả nước có khoảng 12 triệu người cần được cấp mã số thuế, riêng thành phố Hồ Chí Minh sau mấy chục năm mới chỉ cấp chưa đến 300.000 mã số thuế cho hộ doanh nghiệp, tư nhân cá thế, trong khi số người cần có mã số thuế của thành phố khoảng trên hai triệu người. Không biết đến bao giờ việc cấp mã số thuế mới được hoàn tất? Dù đã có một quãng đường dài đằng đẵng gần mười năm trời để chuẩn bị hành trang cho luật ra đời, nhưng dường như đến thời điểm bắt đầu thi hành vẫn tiềm ẩn biết bao nhiêu vướng mắc. Chẳng hạn như thông tư giãn thuế thu nhập cá nhân trong 5 tháng đầu năm khiến nhiều cơ quan chi trả thu nhập lúng túng theo. “Chị X., phụ trách việc chi trả thu nhập không thường xuyên cho một công ty tại Q.Phú Nhuận, TP.HCM, cho biết từ đầu tháng 6 đến nay với các khoản chi trả vượt 500.000 đồng/lần, chị chỉ tính ra số thuế phải nộp rồi ghi chú “còn nợ thuế” chứ chưa khấu trừ vì chưa nhận được thông báo nào từ cơ quan thuế” (Theo báo Tuổi trẻ ngày 09/06). Như vậy, thuế chưa thu mà đã nảy sinh bao nhiêu phức tạp. Thuế thu nhập cá nhân vẫn còn chập chững như một người trẻ bước vào đời. Nếu hành trang được chuẩn bị khẩn trương, đồng bộ và chặt chẽ thì con đường thu thuế sẽ là con đường bằng phẳng, tính khả thi cao. Ngược lại, nếu hành trang chuẩn bị chưa đầy đủ, tiến độ triển khai còn chậm chạp, chưa nhất quán thì chắc rằng con đường sẽ gập ghềnh, mang đến nhiều bất công, sự mệt mỏi và lắm nhọc nhằn cho cả người đóng thuế lẫn ngành thuế. Điều lo ngại lớn nhất là khi thủ tục hành chính không theo kịp tiến độ hành thu thì khả năng phát sinh tiêu cực là rất cao vì quyền lực thuộc về nhân viên ngành thuế. Bậc thuế Phần thu nhập tính thuế/năm (triệu đồng) Phần thu nhập tính thuế/tháng (triệu đồng) Thuế suất (%) 1 Đến 60 Đến 5 5 2 Trên 60 đến 120 Trên 5 đến 10 10 3 Trên 120 đến 216 Trên 10 đến 18 15 4 Trên 216 đến 384 Trên 18 đến 32 20 5 Trên 384 đến 624 Trên 32 đến 52 25 6 Trên 624 đến 960 Trên 52 đến 80 30 7 Trên 960 Trên 80 35 Lan Anh (tổng hợp)