'Phải đưa ngư dân bị Trung Quốc bắt về nước'

'Phải đưa ngư dân bị Trung Quốc bắt về nước'

"Kiên quyết không để ngư dân tự ý nộp tiền chuộc. Cần trang bị những tàu ngư chính bán quân sự, có vũ khí tự vệ", ông Chu Tiến Vĩnh, Cục trưởng Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản (Bộ Nông nghiệp) cho biết.
> Kiên quyết không để ngư dân nộp phạt cho Trung Quốc/ 3 thuyền trưởng bị ép phạt vì 'xâm phạm lãnh hải Trung Quốc'

Ông Chu Tiến Vĩnh. Ảnh: Nguyễn Hưng.

- Trung Quốc có lệnh cấm đánh bắt cá tại một số vùng biển trong đó có những khu vực thuộc chủ quyền của Việt Nam trên biển Đông, từ 16/5 đến 1/8/2009. Ông có thể nói rõ hơn về lệnh cấm này?

- Từ 1995, Trung Quốc bắt đầu đưa ra lệnh cấm hằng năm với mục đích bảo vệ nguồn lợi thủy sản, cho nguồn tài nguyên này một khoảng thời gian nhất định để phục hồi. Quãng thời gian thực hiện lệnh cấm thường là 2 tháng trong một năm và ngư dân Trung Quốc thực hiện rất nghiêm chỉnh.

Tuy nhiên, năm nay phạm vi áp dụng lệnh cấm này mở rộng trên cả những vùng biển thuộc chủ quyền nước ta và vào đúng mùa sóng yên biển lặng, chính vụ cá . Tất cả hoạt động khai thác (trừ nghề lưới rê đơn và câu) đều bị cấm khiến tâm lý ngư dân rất lo lắng, ảnh hưởng đến việc đánh bắt.

Ngay sau khi nhận được thông tin, Bộ Nông nghiệp đã liên hệ với các Sở, thông báo cho ngư dân biết chi tiết lệnh cấm trên quan điểm vùng biển chủ quyền nước ta thì cứ khai thác bình thường. Tuy nhiên, ở những vùng giáp ranh, chưa phân định, ngư dân cần đặc biệt lưu ý. Nếu có sự cố thì phải thông báo ngay về cho các cơ quan chức năng để có biện pháp xử lý kịp thời.

- Cho đến nay, Bộ Nông nghiệp đã làm gì để hỗ trợ ngư dân đánh bắt xa bờ tại những vùng biển nhạy cảm như quần đảo Hoàng Sa?

- Bộ Nông nghiệp đã cử một Thứ trưởng chuyên trách hằng năm đôn đốc việc tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân về hoạt động nghề cá của Việt Nam và Trung Quốc. Tất cả tàu đánh bắt xa bờ đều được phát bản đồ, chỉ rõ ranh giới tạm thời giữa hai bên, cập nhật tần số liên lạc của các cơ quan chức năng.

Chúng tôi luôn khuyến cáo bà con ngư dân không vi phạm vùng biển, lãnh hải của nước khác. Quán triệt quan điểm Hoàng Sa là của Việt Nam, nhưng trong tình hình hiện nay, khi hoạt động tại khu vực này, các tàu cá nên đi thành từng đội 5-7 chiếc, thuận tiện cho việc hỗ trợ khi có sự cố.

Ngư dân đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi. Ảnh: Trí Nguyễn.

- Như vậy có thể hiểu, việc bảo vệ mình trên biển chủ yếu là do ngư dân tự lo?

- Trước 2006, khi còn lực lượng thanh tra khai thác bảo vệ nguồn lợi thủy sản, các tàu kiểm ngư thực hiện việc tuần tra, kiểm soát vùng biển chủ quyền của Việt Nam. Tuy nhiên, khi Luật Thanh tra có hiệu lực, hoạt động này bị gián đoạn.

Chúng tôi đang kiến nghị sửa đổi Luật Thanh tra, chuyển tàu kiểm ngư và lực lượng thanh tra chuyên ngành về các chi cục để hỗ trợ ngư dân trên biển. Cũng phải thừa nhận là hiện chúng ta chưa có các tàu lớn, đủ mã lực để hỗ trợ ngư dân đánh bắt xa bờ.

Theo tôi, chúng ta cần tăng cường lực lượng này, trang bị những tàu ngư chính (bán quân sự, có vũ khí tự vệ) để vừa bảo vệ nguồn tài nguyên thủy sản, vừa xử lý tàu của nước khác hoạt động khai thác trái phép trên vùng lãnh hải nước ta.

Hằng tháng, chúng tôi đều có cuộc họp giao ban với tổ an ninh quốc phòng trên biển, có đại diện của các cơ quan liên quan như Bộ Quốc Phòng, Bộ Nông nghiệp, dầu khí, hải quân, cảnh sát biển. Chính phủ cũng ban hành nhiều công văn chỉ đạo Bộ Quốc phòng tăng cường tuần tra, giám sát trên biển, chỉ đạo lực lượng cảnh sát biển, hải quân nên tăng cường sự hiện diện tại một số vùng biển nước ta để ngư dân an tâm sản xuất.

Tuy nhiên, hiện tại nguồn kinh phí hạn hẹp, đội tàu còn hạn chế về số lượng cũng như trang bị... nên việc thực hiện chưa đạt yêu cầu. So với năm ngoái, hoạt động của các lực lượng này cũng không được tăng cường thêm do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế.

- Trong trường hợp tàu cá của ngư dân tiếp tục bị bắt giữ, Bộ Nông nghiệp và các cơ quan liên quan sẽ làm gì?

- Bằng mọi giá phải đưa được tàu và ngư dân về nước an toàn, kiên quyết không để ngư dân tự ý nộp tiền chuộc. Nếu quả thực tàu cá của chúng ta xâm phạm vùng biển nước họ, việc xử phạt phải được tiến hành công khai theo luật pháp quốc tế và khoản nộp phạt cũng phải chuyển qua Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Riêng đối với 3 tàu cá bị bắt giữ ngày 21/6, tôi khẳng định việc làm của lực lượng tuần tra Trung Quốc là hoàn toàn trái phép. Ba tàu này lúc đó đang đánh cá tại vùng biển thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Bộ Ngoại giao nước ta đã có công hàm gửi Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội và cũng như phát ngôn chính thức về việc này.

Hiện, các cơ quan chức năng đang tiếp tục yêu cầu phía Trung Quốc thả ngay các ngư dân và tàu cá còn lại, không cản trở công việc làm ăn bình thường của ngư dân Việt Nam trên vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam.

- Ông đánh giá thế nào về phản ứng của Bộ Ngoại giao trước những động thái của phía Trung Quốc với ngư dân Việt Nam?

- Tôi cho rằng, đến nay Bộ Ngoại giao đã phản ứng tích cực thông qua nhiều hình thức, như trao đổi với Đại sứ quán, gửi công hàm cho Chính phủ Trung Quốc. Mỗi lần như vậy, Bộ Ngoại giao cũng nhanh chóng có phát ngôn phản đối mạnh mẽ, tuyên bố với toàn thế giới.

Vừa rồi, Thứ trưởng Ngoại giao Hồ Xuân Sơn cũng đã có buổi làm việc thẳng thắn với đại sứ Trung Quốc, nêu rõ vi phạm của Trung Quốc khi bắt giữ và đòi tiền chuộc với các tàu cá của nước ta.

Nguyễn Hưng thực hiện