Do chưa đủ bài quản lý?

Do chưa đủ bài quản lý?

SGTT - Hôm qua (7.7), hội thảo “sữa và kiểm soát giá sữa” đã đưa ra nhiều kết quả cho thấy các hãng sữa ngoại bán sữa giá cao bất hợp lý nhưng không nói được tại sao người tiêu dùng Việt Nam chấp nhận sự bất hợp lý đó

Cứ bán giá trên trời, miễn là người tiêu dùng vẫn mua. Ảnh: Lê Quang Nhật

Giá các sản phẩm sữa ngoại nhập bán lẻ tại Việt Nam lại trên đỉnh của thế giới, trong khi thuế nhập khẩu thấp.

Kết quả cuộc khảo sát khá quy mô và bài bản do cục QLCT tiến hành (có tham khảo thông tin từ thương vụ Việt Nam ở các nước và so sánh với giá sữa ở nhiều nước trên thế giới) cho thấy giá sữa bột nguyên hộp nhập khẩu ở Việt Nam so với các nước đang phát triển (Thái Lan, Malaysia, Indonesia) cao hơn từ 20 – 60%, có trường hợp cao hơn từ 100 – 150%. Trong khi đó, biểu thuế nhập khẩu của Việt Nam được cục QLCT đưa ra so sánh ở mức thấp so nhiều nước.

Lý do nào cũng phi lý

Phía các nhà nhập khẩu cho rằng thuế của Việt Nam cao, do tỷ giá hối đoái, do chi phí quảng cáo tiếp thị cao… nên giá sữa cao. Cục QLCT cho rằng, tất cả lý do này đều không hợp lý. “Thuế nhập khẩu sữa của ta rõ ràng là còn thấp. Còn tỷ giá, theo chúng tôi, mức tăng tỷ giá hối đoái từ 6 – 8% cũng chưa thể lý giải cho việc giá bán lẻ mặt hàng sữa nhập khẩu rất cao như hiện nay”, bà Vũ Thị Bạch Nga, trưởng ban Bảo vệ người tiêu dùng của cục QLCT nói.

Đoàn kiểm tra liên ngành của TP.HCM cho biết, kết quả kiểm tra ở Mead Johnson Việt Nam cho thấy, trong quý 4/2008, chi phí quảng cáo khuyến mại... của công ty này chiếm hơn 56% trong tổng chi phí (trên 53,5/95 tỉ đồng). Trong quý 1/2009, chi phí này chiếm gần 33% trong tổng chi phí (gần 29 tỉ đồng/gần 88 tỉ đồng). Tuy nhiên, việc cố tình đẩy các chi phí này lên cao cũng là điều bất hợp lý vì cuối cùng tất cả lại dồn vào giá bán cho người tiêu dùng. Theo ông Vương Chí Dũng, phó chi cục Quản lý thị trường Hà Nội, có nhiều khoản chi phí quảng cáo của doanh nghiệp sữa tại Việt Nam nếu ở nhiều nước sẽ bị cấm. “Ví dụ như các hành vi quảng cáo sữa mượn lời các bác sĩ, giáo viên, quảng cáo quá lời về tăng chiều cao, sự thông minh… làm mê hoặc người tiêu dùng, tạo ra văn hoá sính ngoại cần phải bị cấm”, ông Dũng nói.

Sữa Abbott nhập khẩu từ Mỹ, nhãn Ensure Gold tại một số điểm khảo sát thì giá cao hơn nhiều nước khoảng 20 – 30%. Sữa Mead Johnson nhập khẩu từ Mỹ, nhãn Enfa Grow A+ cao hơn giá ở Malaysia khoảng 50%; Enfa Grow 3 A+: cao hơn giá ở Thái Lan 60%. Enfakid 4 A+: cao hơn giá ở Thái Lan khoảng 40%. Sữa Nestlé nhập khẩu từ nhiều nước, nhãn NAN H.A1 Pro cao hơn giá ở Malaysia khoảng 65,2%. Còn giá sữa Dumex thì thật kinh hoàng: hiệu Dugro 1, 2, 3 cao hơn giá ở các nước Thái Lan, Malaysia, Indonesia từ 100 – 150%. Giá sữa Friso nhập khẩu từ Hà Lan cũng ở mức trên trời: ví dụ loại Friso 1 Gold, Friso 3 Gold: cao hơn khoảng 50 – 60% (có cửa hàng còn bán cao hơn 80%) so với Malaysia và thậm chí cao hơn so với Singapore khoảng 10 – 15%. Sữa Dutch Lady 1, 2, 3 nhập khẩu từ Hà Lan hoặc các nước có mức giá cao hơn so với giá ở Malaysia khoảng 30%; còn loại Dutch Lady 4, 5, 6 cao hơn so với giá ở Malaysia khoảng 10%. Sữa XO nhập từ Hàn Quốc loại hương vani cao hơn khoảng 26 – 30% so với giá bán ở Hàn Quốc. Nguồn: kết quả khảo sát của cục Quản lý cạnh tranh, bộ Công thương

Ông Dũng cho rằng, các doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối sữa đã có sự gian lận trong việc kê khai giá. “(Hải quan) cần xem xét kỹ có vấn đề khai giá thấp trong hợp đồng nhập khẩu nhằm gian lận thuế nhập khẩu và thuế thu nhập doanh nghiệp, có sự thoả thuận gửi giá, hạ giá của nhà nhập khẩu với công ty xuất khẩu mà chúng ta có thể kiểm chứng được qua giá sữa cùng loại khi báo giá của một số nước có thuế nhập khẩu sữa bằng 0% như Campuchia”, ông Dũng nói. Cũng theo ông Dũng, các nhà nhập khẩu và phân phối đã chuyển một phần chênh lệch giá sang quảng cáo, tiếp thị… để không nộp thuế cho Nhà nước; tạo sự chênh lệch cho nhà phân phối trên hoá đơn để cạnh tranh, tạo cho các nhà phân phối bán lẻ các khoản chênh lệch tự do so với giá niêm yết…

Ông Dũng cũng cho biết, vừa qua chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đã kiểm tra và phát hiện sự chênh lệch rất lớn giữa giá nhập và giá niêm yết của một số loại sữa bột. Ví dụ sữa Enfa Grow A+ của công ty Mead Johnson loại 900g chênh lệch 242%, loại Dugro Gold 800g của công ty Dumex chênh lệch tới 285%, một số sản phẩm sữa của công ty Abbott loại 400g chênh lệch tới 220 – 246%. Kết quả này khá trùng hợp với kết quả kiểm tra của đoàn kiểm tra liên ngành TP.HCM mới đây khi xác định mức chênh lệch giá nhập và niêm yết sữa ngoại ở TP.HCM cao ở mức 200 – 300%. “Làm rõ nguyên nhân chênh lệch này sẽ làm sáng tỏ và hạn chế việc tăng giá bất thường”, ông Dũng tin chắc.

Quản lý giá: có luật nhưng chưa dùng

Còn rất nhiều lý do khác giải thích sự vô lý của giá sữa ngoại nhập như: tâm lý sính ngoại, năng lực sản xuất sữa trong nước còn yếu… nhưng có một vấn đề đã ít người nói đến tại hội thảo là sự lỏng lẻo về quản lý giá cả, thị trường của các cơ quan quản lý của nhà nước. Hiện nay, luật pháp về quản lý giá tương đối đầy đủ: pháp lệnh bảo vệ người tiêu dùng, pháp lệnh quản lý giá, luật bảo vệ người tiêu dùng và một rừng văn bản, thông tư hướng dẫn. Nhưng giá sữa ngoại nhập vẫn ở trên trời đủ thấy khả năng thực thi luật pháp, bảo vệ người tiêu dùng ở ta yếu kém thế nào. Ai cũng biết mặt hàng sữa đã được đưa vào nhóm mặt hàng bình ổn giá: tức là giá tăng 20% trong vòng 15 ngày thì cơ quan nhà nước sẽ áp dụng biện pháp can thiệp. Tuy nhiên, thực tế là có những mặt hàng sữa tăng giá trên 20% suốt một thời gian dài trong năm 2008 nhưng không thấy cơ quan nào hỏi đến. Gần đây các cơ quan quản lý nhà nước có tuyên bố sẽ tăng cường kiểm tra, đề nghị điều tra hành vi liên kết độc quyền... nhưng chưa có giải pháp nào được thực hiện để kéo giá sữa xuống.

Mạnh Quân